Rak jelita grubego to jeden z najbardziej podstępnych nowotworów – przez wiele lat może rozwijać się zupełnie bezobjawowo. Zanim choroba da o sobie znać, często mija nawet 10–20 lat. Właśnie dlatego tak ogromne znaczenie mają badania profilaktyczne,
które pozwalają wykryć nowotwór na wczesnym etapie, gdy szanse na wyleczenie są bardzo wysokie.
Problemowi raka jelita grubego, który należy do najczęściej występujących wśród wszystkich nowotworów, poświęcony był program „Na Zdrowie” w TVP3 Bydgoszcz, w którym wzięli udział eksperci Centrum Onkologii im. prof. F. Łukaszczyka w Bydgoszczy:
– dr n. med. Adrianna Makarewicz, konsultant wojewódzka w dziedzinie onkologii klinicznej,
– prof. dr hab. n. med. Wojciech Zegarski, konsultant krajowy w dziedzinie chirurgii onkologicznej, kierownik Katedry Chirurgii Onkologicznej CM UMK.
Felietony do programu realizowane były również w Centrum Onkologii w Bydgoszczy – z udziałem m.in. dr. Zbigniewa Kuli, koordynatora Zakładu Endoskopii , dr. hab. Michała Jankowskiego, prof. UMK. koordynatora Oddziału Klinicznego Chirurgii Onkologicznej oraz pacjentów, którzy zdecydowali się podzielić swoimi doświadczeniami.
Rak jelita grubego – co o nim wiemy?
Jelito grube pełni w organizmie niezwykle ważne funkcje: odpowiada za zwrotne wchłanianie wody i soli mineralnych, produkcję witamin z grupy B oraz witaminy K, a także formowanie stolca. To właśnie w jego obrębie rozwija się jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych.
Nowotwory jelita grubego najczęściej lokalizują się w odbytnicy i w esicy, to tu dochodzi do ok. 50% zachorowań.
Jak podkreśla dr hab. Michał Jankowski, prof. UMK, koordynator Oddziału Klinicznego Chirurgii Onkologicznej:
„Rak jelita grubego jest zmorą dzisiejszych czasów, zmorą współczesnego społeczeństwa. W Polsce w ciągu jednego roku zachoruje na ten nowotwór dwadzieścia kilka tysięcy osób. Specyfika tej choroby polega jednak na tym, że większość chorych mamy szansę zoperować z intencją radykalną – możemy ich uratować”.
Rak jelita grubego jest obecnie trzecim pod względem częstości występowania nowotworem u mężczyzn i kobiet . Chorują częściej mężczyźni niż kobiety. Wynika to m.in. z różnic w stylu życia, diecie oraz większej ekspozycji na czynniki ryzyka.
„Kobiety częściej się badają i zgłaszają się do lekarza szybciej. Mężczyźni czekają, bardziej obawiają się badania. Podobnie jest z czerniakiem, kobiety z tym nowotworem zgłaszają się z mniejszym stopniem zaawansowania niż mężczyźni” – wyjaśnia prof. Wojciech Zegarski.
„Zwiększona umieralność wiąże się z tym, że bardzo często chorzy trafiają do zabiegu operacyjnego już w zaawansowanym stadium, a do tego te operacje często nie są wykonywane w ośrodkach referencyjnych” – dodaje dr Adrianna Makarewicz. „Tymczasem kiedy pacjent trafia do szpitala z rozpoznaniem raka jelita grubego, to zawsze u takiego chorego należy rozważyć leczenie przedoperacyjne. W zależności od tego jaka jest wielkość guza, gdzie on jest zlokalizowany może to być leczenie przedoperacyjne radioterapią,
radio-chemioterapią lub samą chemioterapią. Chodzi o zmniejszenie guza, który później zostanie zoperowany. I tutaj kluczowe jest podejście interdyscyplinarne, które funkcjonuje bardzo dobrze w ośrodkach referencyjnych. Jeżeli pacjent od samego początku ma dobrze zaplanowaną drogę postępowania terapeutycznego, to jego szanse na wyleczenie znacząco rosną”.
„W organizowanych w naszym szpitalu konsyliach uczestniczą kompetentni specjaliści, z ogromnym doświadczeniem. W Centrum Onkologii mamy duże grypy chorych, a więc doświadczenie onkologa klinicznego, chirurga czy radioterapeuty jest bardzo duże,
bo takich pacjentów mamy w naszym oddziale tygodniowo 20-30” – podkreśla prof. Zegarski.
Eksperci zwracają uwagę, że coraz częściej choroba dotyczy osób młodszych – co siódmy przypadek rozpoznawany jest przed 50. rokiem życia. Przyczyn upatruje się w „zachodnim” stylu życia, diecie ubogiej w błonnik, braku ruchu oraz otyłości.
Objawy, których nie wolno bagatelizować
Objawy raka jelita grubego zależą od lokalizacji guza. Mogą to być m.in.:
- krew w stolcu,
- bóle brzucha, kolki, wzdęcia,
- biegunki naprzemiennie z zaparciami,
- uczucie niepełnego wypróżnienia,
- niedokrwistość.
„ Alarmem powinna być nie tylko krew stolcu, ale zmiana charakteru wypróżnień. Jeżeli ktoś wie, że dotąd wypróżnienie następowało codziennie, o określonej porze, a nagle następuje wielodniowa przerwa, to znaczy, że coś jest nie tak i powinien udać się do lekarza”- wyjaśnia prof. Zegarski.
Kolonoskopia – badanie, które ratuje życie
Najskuteczniejszą metodą profilaktyki i wczesnej diagnostyki raka jelita grubego jest kolonoskopia. Pozwala ona zmniejszyć liczbę zachorowań nawet o 75–90% oraz znacząco obniżyć śmiertelność.
Dr Zbigniew Kula, koordynator Zakładu Endoskopii w Centrum Onkologii, podkreśla skalę znaczenia tego badania:
„Przesiewowe badania kolonoskopowe w naszym szpitalu wykonujemy od 2000 roku. Zrobiliśmy ponad 15 tysięcy profilaktycznych kolonoskopii. Dzięki nim znaleźliśmy około 130 raków jelita grubego – w większości w bardzo wczesnym stadium.
U kilku tysięcy osób wykryliśmy polipy i usunęliśmy je, zanim zdążyły przekształcić się w nowotwór. Prawdopodobnie dzięki tej interwencji wiele z tych osób nigdy nie zachoruje na raka”.
Kolonoskopia umożliwia nie tylko wykrycie zmian, ale również usunięcie polipów oraz pobranie materiału do badania histopatologicznego – podczas jednego badania.
„Polipy przez lata mogą nie dawać żadnych objawów. Im są mniejsze, tym łatwiej je usunąć. Dlatego kolonoskopia ma sens nawet wtedy – a właściwie zwłaszcza wtedy – gdy nic nam nie dolega” – podkreśla dr Kula.
Badanie trwa zwykle kilkanaście, kilkadziesiąt minut, może być wykonane w znieczuleniu, a nowoczesna aparatura znacząco zwiększa komfort pacjenta. Jakość badania ocenia się m.in. według skali Boston, która określa stopień przygotowania jelita.
Program badań przesiewowych w Centrum Onkologii
Centrum Onkologii w Bydgoszczy realizuje Program badań przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania raka jelita grubego, skierowany do osób:
w wieku 50–65 lat (bez względu na wywiad rodzinny),
w wieku 40–65 lat, jeśli rak jelita grubego wystąpił u krewnego pierwszego stopnia.
Badania są bezpłatne i mogą uratować życie.
Rejestracja do badań kolonoskopowych w Centrum Onkologia w Bydgoszczy odbywa się w Zakładzie Profilaktyki i Promocji Zdrowia, pod numerem tel.52 374 39 20 oraz w Centrum Diagnostyczno-Leczniczym we Włocławku pod numerem tel. 54 230 13 46.
Więcej szczegółów na stronie: http://profilaktyka-jelita.pl/
Leczenie – nowoczesne, kompleksowe i skuteczne
Podstawą leczenia raka jelita grubego jest chirurgia, często uzupełniona o chemioterapię i radioterapię. Kluczowe znaczenie ma precyzyjne określenie stopnia zaawansowania choroby.
Centrum Onkologii w Bydgoszczy jest liderem w leczeniu raka jelita grubego – wykonuje ponad 500 operacji rocznie, w tym zabiegi małoinwazyjne i robotyczne.
Prof. Wojciech Zegarski podkreśla:
„Robotyka to nie przyszłość – to teraźniejszość. Dzięki niej możemy leczyć skuteczniej, bezpieczniej i w sposób mniej obciążający dla pacjenta. A to w medycynie jest najważniejsze. W naszym szpitalu obecnie ok. 50% chorych z rakiem jelita grubego jest operowanych z użyciem robota. W ubiegłym roku wykonaliśmy dokładnie 262 takie operacje. A to oznacza m.in. mniej powikłań i większą precyzję”.
Chirurgia robotowa umożliwia m.in.:
- większą precyzję operacji,
- mniejszą utratę krwi,
- krótszą hospitalizację,
- szybszy powrót do sprawności,
- mniejsze ryzyko powikłań i bólu pooperacyjnego.
Głos pacjenta – świadectwo, które porusza
„Gdybym poszedł na badanie wcześniej…”- te słowa często pojawiają się w rozmowach z pacjentami, którzy obecnie przechodzą przez trudną terapię onkologiczną.
„Pierwszą kolonoskopię wykonałem w wieku 62 lat. Uważam, że to stanowczo za późno. Gdybym zrobił ją 5–10 lat wcześniej, być może byłyby to tylko polipy, które można było usunąć. Dziś wiem jedno – warto pamiętać o badaniach profilaktycznych” – mówi
pan Waldemar.
Pacjent podkreśla też ogromną rolę rozmowy z lekarzami i wsparcia bliskich:
„Nie szukałem informacji w internecie. Uspokajały mnie rozmowy z lekarzami i rodzina. Trzeba walczyć – jeśli chce się żyć”.
Profilaktyka – co możemy zrobić sami?
Eksperci są zgodni: wiele zależy od nas samych. Profilaktyka pierwotna obejmuje:
- regularną aktywność fizyczną,
- utrzymanie prawidłowej masy ciała,
- dietę bogatą w błonnik, warzywa i owoce,ograniczenie czerwonego i przetworzonego mięsa, alkoholu i papierosów,
- regularne badania profilaktyczne, zwłaszcza kolonoskopię.
Rak jelita grubego to choroba, którą coraz częściej potrafimy skutecznie leczyć – pod warunkiem, że wykryjemy ją odpowiednio wcześnie. Program „Na Zdrowie” TVP3 Bydgoszcz i działania Centrum Onkologii w Bydgoszczy mają jeden cel: uświadamiać, edukować
i ratować życie.
Więcej w programie „Na zdrowie„
Autor: Małgorzata Rogatty
