Centrum Onkologii poszerzyło zakres nowoczesnych metod leczenia chirurgicznego. W ciągu ostatnich czternastu dni w Oddziale Klinicznym Chirurgii Onkologicznej wykonano pierwsze w naszym ośrodku dwa zabiegi r-TAMIS, czyli robotycznego, przezodbytniczego, miejscowego wycięcia zmian nowotworowych odbytnicy.
Metoda przeznaczona jest dla starannie wybranych pacjentów z rakiem odbytnicy we wczesnym stadium zaawansowania. W odpowiednio zakwalifikowanych przypadkach może pozwolić na uniknięcie rozległej resekcji odbytnicy, a niekiedy również wyłonienia stomii.
Leczenie oszczędzające narząd
Robotyczne miejscowe wycięcie guza jest zabiegiem małoinwazyjnym. Podczas r‑TAMIS chirurg uzyskuje dostęp do zmiany nowotworowej przez kanał odbytu, bez wykonywania cięć na powłokach brzusznych. Zamiast usuwać część lub całość odbytnicy, wycina zmianę albo bliznę po wcześniejszym leczeniu endoskopowym wraz z zaplanowanym marginesem tkanek.
„Są to zabiegi przeznaczone dla starannie wybranych chorych, u których nowotwór został wykryty we wczesnym stadium. Zmianę wycinamy miejscowo, zgodnie z zasadami chirurgii onkologicznej, a pacjenta obejmujemy następnie ścisłym nadzorem. Dzięki temu
w części przypadków możemy zachować odbytnicę i jej funkcję” – wyjaśnia dr Bartosz Skonieczny.
Miejscowe wycięcie nie jest rozwiązaniem dla każdego chorego. Kwalifikacja zależy między innymi od głębokości naciekania, wielkości i położenia zmiany, obrazu węzłów chłonnych oraz cech histopatologicznych.
„Najważniejsza jest właściwa kwalifikacja. U pacjentów spełniających ściśle określone kryteria miejscowe wycięcie może być wystarczającym leczeniem onkologicznym. Ostateczną ocenę daje jednak pełne badanie histopatologiczne. Jeżeli wykaże ono niekorzystne cechy, może być potrzebne dalsze leczenie”- podkreśla dr Skonieczny.
Dlaczego robot chirurgiczny?
Jedną z uznanych metod przezodbytniczego miejscowego wycięcia zmian odbytnicy jest TEM (Transanal Endoscopic Microsurgery), czyli przezodbytnicza mikrochirurgia endoskopowa. W r‑TAMIS tę samą drogę dostępu połączono z możliwościami systemu robotycznego.
TEM wykorzystuje sztywny rektoskop operacyjny (specjalistyczne narzędzie medyczne wykorzystywane przez chirurgów i proktologów do wykonywania małoinwazyjnych zabiegów w obrębie kanału odbytu i odbytnicy) i długie, proste narzędzia. W r‑TAMIS dostęp uzyskuje się przez elastyczny port, a operator pracuje z wykorzystaniem obrazu trójwymiarowego oraz przegubowych narzędzi, których końcówki odtwarzają ruchy nadgarstka chirurga.
„Robot zapewnia większą swobodę ruchu w bardzo ograniczonej przestrzeni. Przegubowe narzędzia i filtrowanie naturalnego drżenia rąk ułatwiają precyzyjne preparowanie tkanek w zaplanowanej płaszczyźnie oraz zeszycie ubytku w ścianie odbytnicy.
Ma to szczególne znaczenie przy zmianach położonych nisko lub w trudno dostępnym miejscu”- wyjaśnia dr Skonieczny.
Robot nie wykonuje operacji samodzielnie. Każdy ruch narzędzi jest w czasie rzeczywistym kontrolowany przez chirurga pracującego przy konsoli. System przekłada ruchy jego dłoni na precyzyjne ruchy instrumentów i eliminuje naturalne drżenie rąk.
Zaletą r‑TAMIS jest także zastosowanie elastycznej platformy przezodbytniczej zamiast sztywnego metalowego rektoskopu używanego w TEM. Platforma dopasowuje się do kanału odbytu i może ograniczać wywierany na niego ucisk mechaniczny.
Elastyczny dostęp oraz ruchome narzędzia mogą również ułatwiać leczenie wybranych zmian położonych bardzo nisko, tuż nad kanałem odbytu. Możliwość miejscowego wycięcia zawsze zależy jednak przede wszystkim od cech onkologicznych zmiany, a nie tylko od jej położenia.
Krótka hospitalizacja i szybki powrót do sprawności
Jedną z korzyści miejscowego dostępu przezodbytniczego jest niewielki uraz operacyjny i krótki pobyt w szpitalu. Jeżeli przebieg pooperacyjny jest prawidłowy, pacjent może zostać wypisany już w pierwszej dobie po zabiegu.
„Obie pacjentki bardzo dobrze przeszły wczesny okres pooperacyjny. Nie wymagały intensywnego leczenia przeciwbólowego, szybko odzyskały sprawność i zostały wypisane do domu. U jednej z nich mamy już pełny wynik badania histopatologicznego. Potwierdził on doszczętne miejscowe wycięcie nowotworu oraz brak niekorzystnych cech histopatologicznych, dlatego pacjentka została zakwalifikowana do regularnego nadzoru onkologicznego. W przypadku drugiej pacjentki czekamy na ostateczny wynik, który będzie podstawą dalszego postępowania.”
Dla kogo przeznaczona jest ta metoda?
Robotyczne miejscowe wycięcie nie jest alternatywą dla resekcji odbytnicy z usunięciem regionalnych węzłów chłonnych u każdego chorego. Miejscowe wycięcie jest uznaną opcją leczenia przede wszystkim u pacjentów z bardzo wczesnym rakiem, bez podejrzanych węzłów chłonnych i innych cech zwiększonego ryzyka.
W wybranych przypadkach r‑TAMIS może być również wykorzystywany do pełnościennego wycięcia blizny po wcześniejszym leczeniu endoskopowym, jeżeli wynik histopatologiczny wskazuje na potrzebę uzupełnienia miejscowego wycięcia. Każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny wszystkich czynników ryzyka.
Obie operacje przeprowadził dr Bartosz Skonieczny z Oddziału Klinicznego Chirurgii Onkologicznej specjalista chirurgii ogólnej i chirurgii onkologicznej, certyfikowany chirurg konsolowy systemu da Vinci oraz posiadacz certyfikatu European Academy of Robotic Colorectal Surgery, specjalizujący się w robotycznym leczeniu nowotworów jelita grubego i odbytnicy.
Towarzyszyli mu:
1.07.2026 r.:
– dr Dorian Wiśniewski – asysta,
– mgr Lilianna Appel – pielęgniarka operacyjna,
– mgr Róża Mirr Róża – pielęgniarka operacyjna,
– dr Marek Maciejewski – lekarz anestezjolog,
– mgr Agnieszka Gałązka – pielęgniarka anestezjologiczna.
08.07.2026:
– dr Dorian Wiśniewski – asysta,
– mgr Róża Mirr – pielęgniarka operacyjna,
– mgr Lilianna Appel – pielęgniarka operacyjna,
– dr Kamil Dubiński – lekarz anestezjolog,
– mgr Anita Twardy – pielęgniarka anestezjologiczna,
– mgr Anita Jędrzejewska – pielęgniarka.
Wykonanie r TAMIS wymaga połączenia doświadczenia w chirurgii robotycznej, znajomości anatomii odbytnicy i zasad chirurgii onkologicznej oraz precyzyjnej współpracy całego zespołu operacyjnego.
Kolejny krok w rozwoju chirurgii onkologicznej
Wprowadzenie robotycznych zabiegów miejscowego wycięcia nowotworów odbytnicy stanowi kolejny etap rozwoju nowoczesnej chirurgii małoinwazyjnej w Centrum Onkologii w Bydgoszczy. Metoda pozwala zaoferować odpowiednio zakwalifikowanym pacjentom leczenie oszczędzające narząd, zgodne z zasadami onkologicznymi, a jednocześnie związane z mniejszym urazem operacyjnym i krótszą hospitalizacją niż rozległa resekcja odbytnicy.
