Precyzyjna diagnostyka, immunoterapia, leczenie skojarzone, chirurgia robotyczna i coraz lepsze dopasowanie terapii do biologii nowotworu – o tym przez dwa dni rozmawiali eksperci podczas ogólnopolskiej konferencji „Copernicus Oncology Innovation. Precyzyjna Onkologia – nowe standardy leczenia” zorganizowanej przez Bydgosko-Toruński i Łódzki Oddział Polskiego Towarzystwa Onkologicznego oraz Centrum Onkologii w Bydgoszczy.
W centrum uwagi znalazło się jedno zagadnienie: jak wykorzystać rozwój medycyny, aby leczenie było coraz bardziej precyzyjne i lepiej dopasowane do konkretnego chorego?
„W ostatnich latach bardzo dużo się dzieje, jeżeli chodzi o postęp i innowacje, które skutkują lepszymi wynikami leczenia – podkreślał prof. dr hab. n. med. Wojciech Zegarski, konsultant krajowy w dziedzinie chirurgii onkologicznej, przewodniczący Komitetu Naukowego i Organizacyjnego konferencji, przewodniczący Bydgosko-Toruńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Onkologicznego.
Pacjent zamiast schematu
Jednym z najważniejszych wniosków spotkania było to, że współczesna onkologia coraz wyraźniej odchodzi od leczenia według jednego, uniwersalnego schematu.
Dziś znaczenie ma nie tylko rodzaj i lokalizacja nowotworu. Coraz większą rolę odgrywają jego cechy biologiczne, wyniki badań molekularnych, obecność określonych mutacji i biomarkerów, stan pacjenta oraz jego odpowiedź na zastosowane leczenie.
„Mamy bardzo dużo innowacji, które polegają nie tylko na nowoczesnym leczeniu systemowym, nowoczesnej chirurgii czy radioterapii, ale także na precyzyjnej diagnostyce, w tym diagnostyce molekularnej i dobieraniu terapii do konkretnych pacjentów” – mówiła
dr Maja Lisik-Habib, przewodnicząca Łódzkiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, współorganizatorka konferencji.
To właśnie personalizacja leczenia była jednym z głównych tematów toruńskiego spotkania.
Od diagnostyki molekularnej do immunoterapii
Program konferencji obejmował najważniejsze kierunki rozwoju współczesnej onkologii. Eksperci rozmawiali m.in. o nowoczesnych metodach leczenia raka jelita grubego, nowotworów wątroby, pęcherza moczowego, nerki i prostaty, a także o czerniaku.
Wiele uwagi poświęcono diagnostyce molekularnej i biomarkerom, które coraz częściej pomagają odpowiedzieć na pytanie, jaki rodzaj terapii może być najbardziej odpowiedni dla konkretnego pacjenta.
Rozmawiano także o immunoterapii i terapiach skojarzonych. W przypadku części nowotworów leczenie systemowe może być prowadzone jeszcze przed operacją, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu i poprawić wyniki leczenia.
To zmienia również rolę chirurga.
„Nie ma już dzisiaj podziału na „chirurgów” i „onkologów”. Onkolodzy kliniczni, chirurdzy, radioterapeuci i inni specjaliści muszą wspólnie dyskutować o najnowocześniejszych rozwiązaniach i terapiach skojarzonych” – zaznaczał prof. Wojciech Zegarski.
Rak jelita grubego: liczy się cała ścieżka leczenia
Jedna z sesji poświęcona była rakowi jelita grubego. Eksperci analizowali leczenie multimodalne, jakość chirurgii, radioterapię oraz TNT w raku odbytnicy.
Ważnym tematem było również ctDNA, czyli krążące DNA nowotworowe. To jeden z kierunków, który może w przyszłości pomóc jeszcze dokładniej oceniać obecność choroby resztkowej i podejmować decyzje dotyczące dalszego leczenia.
W dyskusji nie zabrakło również doświadczeń związanych z chirurgią robotyczną.
To obszar szczególnie ważny dla Centrum Onkologii w Bydgoszczy, które od kilku lat intensywnie rozwija technologię robotyczną i wykorzystuje ją w leczeniu pacjentów onkologicznych.
„Chirurgia robotyczna pozwala wykonywać coraz bardziej precyzyjne zabiegi. Ale sama technologia nie jest celem. Najważniejsze jest właściwe zakwalifikowanie pacjenta i odpowiedź na pytanie, czy w jego przypadku zastosowanie robota rzeczywiście przyniesie korzyść”– wskazywał dr n. med. Bartosz Skonieczny, chirurg z Oddziału Klinicznego Chirurgii Onkologicznej Centrum Onkologii w Bydgoszczy.
Wątroba, żołądek, pęcherz, nerka i prostata
Podczas konferencji eksperci przyglądali się również możliwościom leczenia nowotworów i przerzutów do wątroby.
Dyskutowano o granicach resekcyjności, możliwościach chirurgii, immunoterapii, radioterapii stereotaktycznej oraz innych metodach leczenia miejscowego.
W uroonkologii rozmowa koncentrowała się m.in. na nowych możliwościach leczenia raka pęcherza moczowego. Jednym z ważnych zagadnień było leczenie oszczędzające pęcherz.
W raku prostaty eksperci omawiali natomiast intensyfikację leczenia, nowoczesne terapie hormonalne, radioligandy oraz znaczenie statusu BRCA.
Pojawiło się również pytanie, które coraz częściej staje przed zespołami terapeutycznymi: kiedy pacjent powinien zostać zakwalifikowany do chirurgii robotycznej, a kiedy lepszą opcją może być radioterapia lub brachyterapia?
Odpowiedź nie zawsze jest oczywista. I właśnie dlatego tak ważna jest współpraca różnych specjalistów.
Czerniak – ogromny skok w leczeniu
Jednym z ważnych punktów konferencji była sesja poświęcona czerniakowi.
O zmianach, jakie zaszły w leczeniu tego nowotworu, mówiła dr Maja Lisik-Habib. Jak podkreślała, dzięki rozwojowi innowacyjnych terapii rokowanie części pacjentów zmieniło się diametralnie.
„Obecnie ponad 40 procent pacjentów z czerniakiem żyje dłużej niż 10 lat. Kiedyś ci chorzy nie przeżywali nawet sześciu miesięcy” – mówiła.
„To właśnie czerniak jest dobrym przykładem tego, jak szybko zmienia się współczesna onkologia. Leczenie coraz częściej wykorzystuje możliwości układu odpornościowego, a terapia może być rozpoczynana jeszcze przed zabiegiem operacyjnym” – dodaje
dr Adrianna Makarewicz – koordynator Oddziału Onkologii Klinicznej, Odcinek B Centrum Onkologii w Bydgoszczy i wojewódzki konsultant w dziedzinie onkologii klinicznej.
O współczesnym leczeniu czerniaka – od chirurgii do immunoterapii neoadjuwantowej – mówił prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, jeden z czołowych, światowych ekspertów w tej dziedzinie, kierujący Kliniką Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.
Innowacja to nie tylko nowy lek
Podczas konferencji wielokrotnie wracało pytanie, czym właściwie jest innowacja w onkologii.
Czy jest nią nowy lek? Robot chirurgiczny? Badanie molekularne? Nowoczesna radioterapia?
Odpowiedź uczestników konferencji była szersza.
Innowacja ma znaczenie wtedy, gdy przekłada się na lepszą diagnostykę, skuteczniejsze leczenie, mniejsze ryzyko powikłań albo większą szansę na długie życie pacjenta.
Dlatego obok nowych terapii dyskutowano również o kwalifikacji pacjentów, kolejności stosowania poszczególnych metod oraz leczeniu działań niepożądanych.
Szczególną uwagę zwrócono na powikłania związane z nowoczesnymi terapiami onkologicznymi. W ich rozpoznawaniu i leczeniu potrzebna jest współpraca lekarzy różnych specjalności, m.in. okulistów, hepatologów, nefrologów czy endokrynologów.
Bydgoszcz dzieli się doświadczeniem
Dla Centrum Onkologii w Bydgoszczy konferencja była nie tylko wydarzeniem naukowym, ale także okazją do zaprezentowania doświadczeń własnych specjalistów.
Bydgoski ośrodek od lat rozwija nowoczesne metody leczenia, w tym chirurgię robotyczną i współpracuje z innymi centrami onkologicznymi w kraju i za granicą.
Podczas konferencji dr Bartosz Skonieczny opowiadał również o doświadczeniach związanych z wdrażaniem chirurgii robotycznej w innych częściach Europy, przy aktywnym udziale naszych specjalistów.
„Przedwczoraj miałem przyjemność otwierać pierwszy ośrodek chirurgii robotycznej w krajach bałtyckich, na Litwie, w Kownie. Pierwszy zespół chirurgów wykonał zabiegi niskiej przedniej resekcji odbytnicy z wykorzystaniem robota da Vinci. Wszyscy pacjenci po operacjach czują się dobrze”– mówił proktor, na co dzień pracujący w Centrum Onkologii
To pokazuje, że doświadczenia zdobywane w Centrum Onkologii w Bydgoszczy służy rozwojowi chirurgii robotycznej w innych ośrodkach, także poza granicami Polski.
Kopernik zobowiązuje
Nazwa konferencji nie była przypadkowa. Mikołaj Kopernik łączy trzy ośrodki i trzy miejsca, które w szczególny sposób związane są z tradycją „kopernikańską”:
- Centrum Onkologii w Bydgoszczy, którego duża część kadry medycznej związana jest z Collegium Medicum będącego częścią Uniwersytetu Mikołaja Kopernika,
- środowisko medyczne Łodzi, w którym działa Szpital im. Mikołaja Kopernika,
- oraz Toruń – miasto urodzenia wielkiego astronoma i lekarza.
Jak podkreśla prof. Wojciech Zegarski, medycyna – podobnie jak nauka przed wiekami – wymaga odwagi w zadawaniu pytań i gotowości do zmiany dotychczasowych schematów.
Obok uznanych ekspertów takich, jak m.in: prof. Piotr Richter, prof. Rafał Stec, prof. Krzysztof Zieniewicz, prof. Maciej Słupski, prof. Jakub Kenig, dr hab. Tomasz Olesiński, prof. NIO-PIB , wystąpili także młodzi specjaliści, którzy prezentowali własne doświadczenia i wyniki pracy.
To właśnie wymiana wiedzy między pokoleniami i specjalnościami była jednym z najważniejszych elementów Copernicus Oncology Innovation, którego kolejna edycja już jest zaplanowana na przyszły rok.
