Bydgoszcz centrum polskiej neuroonkologii
9–10 stycznia 2026 roku w Bydgoszczy odbył się I Zjazd Polskiego Towarzystwa Neuroonkologii (PTNO) – wydarzenie, które otwiera zupełnie nowy etap współpracy naukowej i klinicznej w Polsce w obszarze badań i leczenia nowotworów mózgu i rdzenia kręgowego.
To tu, w Bydgoszczy, w 2025 roku powołano PTNO, którego siedzibą stało się nasze Centrum Onkologii. Teraz po raz pierwszy w jednym miejscu spotkali się badacze i klinicyści z całego kraju oraz wybitni eksperci pracujący w najlepszych ośrodkach na świecie.
W uroczystym otwarciu Zjazdu udział wzięli przedstawiciele władz publicznych – Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotr Całbecki oraz Prezydent Miasta Bydgoszczy Rafał Bruski, podkreślając rangę wydarzenia i znaczenie Bydgoszczy jako silnego ośrodka neuroonkologii.
Po co powstało Polskie Towarzystwo Neuroonkologii?
Nowotwory mózgu to jedne z najtrudniejszych do leczenia nowotworów. Mimo ogromnego postępu w onkologii, wciąż należą do chorób o najgorszym rokowaniu – szczególnie glejak wielopostaciowy.
Jak podkreśla prof. Marek Harat, inicjator powołania PTNO:
„Od 40 lat wydłużenie życia pacjentów z glejakiem udało się poprawić zaledwie o kilka miesięcy. Dziś dysproporcja między wynikami leczenia nowotworów innych narządów a guzów mózgu dramatycznie rośnie. Dlatego musimy działać razem – łączyć naukę, klinikę i technologię”.
Dlaczego te nowotwory są tak trudne?
– mózg chroni bariera krew–mózg, która utrudnia dotarcie leków do guza,
– guzy mózgu rosną naciekająco, bez wyraźnych granic, więc ich całkowite wycięcie jest praktycznie niemożliwe,
– leczenie musi chronić funkcje mózgu – pamięć, świadomość, osobowość pacjenta.
„Wszystkie nasze emocje, pamięć, nasza świadomość, odbieranie świata, przetwarzanie tych informacji, za to wszystko odpowiada nasz mózg. To jacy jesteśmy, że jesteśmy jedyną, niepowtarzalną jednostką,
to zawdzięczamy tylko mózgowi, więc musi być on szczególnie chroniony. I nie możemy pozwolić na to, żeby terapie powodowały obniżenie jakości życia. Nikt nie chciałby żyć z poważnie uszkodzoną mózgiem”- wyjaśnia prof. Marek Harat.
Neuroonkologia wymaga zatem zupełnie innego podejścia niż klasyczna onkologia. Stąd potrzeba stworzenia Towarzystwa, które:
– integruje naukowców i lekarzy,
– wspiera nowoczesne badania,
– ułatwia wdrażanie innowacyjnych terapii do praktyki klinicznej,
– buduje silne międzynarodowe partnerstwa.
Interdyscyplinarność – siła PTNO
PTNO jednoczy specjalistów z wielu dziedzin – biologów, chemików, fizyków, genetyków, radiologów, histopatologów, radioterapeutów, onkologów klinicznych, neurochirurgów, immunologów i neurologów.
Jak powiedział prof. Marek Harat:
„Bardzo ważny jest dla mnie parytet, czyli równowaga pomiędzy naukowcami z nauk podstawowych (biolodzy, chemicy, fizycy) i naukowcami z nauk klinicznych, czyli tych, którzy zajmują się leczeniem pacjentów. Tylko wszyscy razem, ściśle z sobą współpracując i nawzajem inspirując możemy zrobić coś dla dobra naszych pacjentów”.
Potwierdzają to goście z największych światowych centrów onkologii – m.in. prof. Waldemar Priebe (University of Texas MD Anderson Cancer Center, USA) i prof. Maciej Mrugała (Mayo Clinic Scottsdale AZ, USA).
„Interdyscyplinarność to warunek konieczny, aby powstały skuteczne terapie” – podkreśla prof. Priebe. „Postępy w nauce są tak duże, że trzeba łączyć doświadczenia z różnych dziedzin. Opracowując nowe terapie, trzeba często nie dwóch, trzech, tylko kilku specjalistów. My, chemicy medyczni, zazwyczaj ściśle współpracujemy z onkologami, neuroonkologami, z chirurgami – od badań podstawowych, przez translacyjne,
aż po badania kliniczne”.
Prof. Maciej Mrugała zwraca uwagę, że nowe leki zaczynają zmieniać rokowanie w niektórych glejakach niższego stopnia i coraz częściej stają się chorobą przewlekłą. Wysoko ocenia również poziom polskiej neuroonkologii:
„Ośrodek bydgoski działa na poziomie światowym. Jeśli miało powstać takie Towarzystwo, to najlepiej właśnie tutaj. Prof. Harat od lat jest bardzo znanym specjalistą w tej dziedzinie, są tu ludzie, którzy zajmują się tymi problemami bardzo dobrze. Koledzy z ośrodka bydgoskiego często uczestniczą w międzynarodowych spotkaniach naukowych, prezentują swoje osiągnięcia, także naprawdę uważam, że jeżeli to się ma udać, to uda się na pewno tutaj. Myślę, że powołanie tego Towarzystwa pozwoli również na zaistnienie polskiej neuroonkologii na arenie europejskiej i światowej”.
Bydgoszcz – jeden z najmocniejszych ośrodków neuroonkologii w Polsce
Centrum Onkologii im. prof. F. Łukaszczyka to jedno z najsilniejszych centrów leczenia i badań nad guzami mózgu w kraju. Tu funkcjonuje pierwszy w Polsce Zakład Neuroonkologii kierowany przez
prof. Macieja Harata, który prowadzi pionierskie programy terapeutyczne.
„W ostatnich latach, u 40 pacjentów z glejakiem zastosowaliśmy połączenie stereotaktycznej radiochirurgii i zmiennego pola elektrycznego, a to wszystko wspomagane zaawansowanym obrazowaniem
PET z tyrozyną. Wyniki, które przerosły nasze oczekiwania, są obecnie w recenzji i były prezentowane już na kilku zjazdach. Leczyliśmy w ten sposób wznowy glejaka wielopostaciowego, taki etap tej choroby, kiedy mamy bardzo ograniczone możliwości leczenia. Wielu z tych pacjentów żyje a warto dodać, że pierwszych chorych włączyliśmy do tego programu już cztery lata temu. (…)
Teraz rozpoczęliśmy drugi etap tego projektu. Dzięki wsparciu Agencji Badań Medycznych 92 chorych z nawrotowym glejakiem będzie mogło wejść do tej terapii. Zgodnie z planem rozpoczęliśmy rekrutację
i przypuszczamy, że w ciągu 2-3 lat wszyscy chorzy, którzy spełniają ściśle określone kryteria włączenia do badania, będą mogli z takie możliwości skorzystać”.
Daje to realną nadzieję na przekształcenie glejaka z choroby śmiertelnej w chorobę przewlekłą.
PTNO – korzyści dla pacjentów
Dzięki powstaniu Towarzystwa:
– łatwiej będzie realizować badania kliniczne w Polsce,
– szybciej trafią do nas nowe terapie z ośrodków światowych,
– pacjenci zyskają szerszy dostęp do nowoczesnych metod diagnostyki i leczenia,
– możliwe będzie stworzenie systemowego szkolenia neuroonkologów w Polsce.
Jak podkreśla prof. Maciej Mrugała, powstanie PTNO może otworzyć Polsce drzwi do większej obecności w międzynarodowych badaniach klinicznych, a w przyszłości nawet ułatwić stworzenie specjalizacji neuroonkologii w naszym kraju.
Nowa perspektywa – wspólna nadzieja
Pierwszy Zjazd PTNO to coś więcej niż konferencja. To początek nowej jakości współpracy, spotkanie nauki z kliniką, doświadczenia z nowoczesnością, Polski z międzynarodową medycyną najwyższego poziomu.
To także ważny sygnał dla pacjentów i ich bliskich – nie ustajemy w poszukiwaniu lepszych metod leczenia.
Bydgoszcz staje się jednym z najważniejszych punktów na mapie światowej neuroonkologii, a Polskie Towarzystwo Neuroonkologii – głosem, energią i wspólną siłą środowiska, które nie boi się najtrudniejszych wyzwań.
Autor: Małgorzata Rogatty
Zdjęcia: Robert Sawicki, Małgorzata Rogatty
