Ból brzucha, uczucie pełności po posiłku, brak apetytu czy refluks – wielu pacjentów przez długi czas tłumaczy te objawy stresem, dietą albo „zwykłą niestrawnością”. Tymczasem właśnie tak często zaczyna się rak żołądka – nowotwór, który przez lata uznawany
był za chorobę osób starszych, a dziś coraz częściej diagnozowany jest również u młodych pacjentów.
O profilaktyce, diagnostyce i nowoczesnym leczeniu raka żołądka nasi specjaliści rozmawiali 19 maja 2026r. w programie TVP3 Bydgoszcz „Na zdrowie”. W materiale przygotowanym w Centrum Onkologii w Bydgoszczy wystąpili m.in. dr hab. Michał Jankowski, prof. UMK, koordynator Oddziału Klinicznego Chirurgii Onkologicznej, dr n.med. Bartosz Skonieczny oraz pacjent Czesław Buchwald. W studiu gośćmi redaktor Krystyny Rymaszewskiej byli: prof. dr hab. n. med. Wojciech Zegarski, konsultant krajowy w dziedzinie chirurgii onkologicznej, kierownik Katedry Chirurgii Onkologicznej Collegium Medicum UMK, Centrum Onkologii w Bydgoszczy oraz dr n. med. Adrianna – konsultant wojewódzki w dziedzinie onkologii klinicznej, koordynator Oddziału Klinicznego Onkologii, Odcinek B.
Objawy, które łatwo zbagatelizować
Jak podkreśla dr Bartosz Skonieczny, rak żołądka przez długi czas może rozwijać się bardzo dyskretnie.
„Objawy są bardzo niespecyficzne. Pacjenci zgłaszają dolegliwości bólowe w górnym piętrze jamy brzusznej, objawy refluksowe, uczucie pełności czy niezamierzoną utratę masy ciała. Bardzo często są one bagatelizowane, a diagnostyka wykonywana zbyt późno”
– mówi specjalista.
Podobnie problem opisuje prof. Wojciech Zegarski.
„Objawy raka żołądka są mało specyficzne i to jest właśnie cały problem. Lekarz, do którego zgłasza się pacjent, powinien mieć tzw. czujność onkologiczną i podejrzewać coś złego” – podkreślał w programie profesor.
Niepokojące powinny być przede wszystkim:
- bóle nadbrzusza utrzymujące się kilka tygodni,
- utrata apetytu,
- szybkie uczucie sytości,
- nudności,
- refluks,
- niewyjaśnione chudnięcie,
- osłabienie.
Prof. Zegarski zwraca uwagę, że wielu pacjentów zmienia sposób odżywiania jeszcze przed diagnozą.
„Chorzy często przestają jeść mięso czy ciężkostrawne potrawy i przechodzą na lżejszą dietę. To także może być sygnał, że należy rozpocząć diagnostykę górnego odcinka przewodu pokarmowego” – zaznacza.
Dr Skonieczny dodaje, że szczególnie młodzi pacjenci coraz częściej trafiają do specjalisty z bardziej zaawansowaną chorobą.
„Coraz młodsi chorzy wymagają diagnostyki i leczenia. Zdarza się, że pacjent ma zaledwie 18 lat” – podkreśla.
Gastroskopia ratuje życie
Podstawowym badaniem w diagnostyce raka żołądka jest gastroskopia. To właśnie ona pozwala wykryć zmiany nowotworowe we wczesnym stadium.
„Gastroskopia jest badaniem referencyjnym w diagnostyce górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pozwala ocenić przełyk, żołądek i początkowy odcinek dwunastnicy. Podczas badania pobierane są wycinki z podejrzanych zmian, które następnie ocenia patomorfolog” – wyjaśnia dr Bartosz Skonieczny.
Prof. Wojciech Zegarski podkreśla, że szybkie skierowanie pacjenta na badanie może uratować życie.
„Im szybciej skierujemy chorego na badanie endoskopowe, tym zwiększamy szansę na wczesne rozpoznanie raka żołądka. A tylko wczesne rozpoznanie daje realną szansę na całkowite wyleczenie” – mówi.
Profesor przypomina również, że pojedyncze badanie nie zawsze wystarcza.
„Ten nowotwór często rośnie głębiej. Zdarza się, że pierwsza gastroskopia nie daje jednoznacznej odpowiedzi. Dlatego czasem badanie trzeba powtórzyć” – zaznacza.
Jeśli rozpoznanie nowotworu zostanie potwierdzone, pacjent przechodzi pogłębioną diagnostykę. Obejmuje ona tomografię komputerową klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy, badania laboratoryjne, EKG oraz konsultacje specjalistyczne. Po zebraniu koniecznych wyników badań konsylium wielodyscyplinarne planuje leczenie.
W bardziej zaawansowanych przypadkach wykonywana jest także laparoskopia diagnostyczna.
„Wykonujemy niewielkie nacięcie i za pomocą laparoskopu oceniamy jamę brzuszną. To pozwala dokładnie określić stopień zaawansowania choroby”– tłumaczy prof. Zegarski.
Coraz trudniejszy przeciwnik
Jak mówi dr hab. Michał Jankowski, prof. UMK, rak żołądka zmienił się na przestrzeni ostatnich dekad.
„Zmieniła się biologia tego nowotworu. Jest inny niż 30 lat temu. Zmieniła się też populacja pacjentów – coraz częściej chorują ludzie młodzi” – podkreśla profesor.
Specjaliści wskazują, że wpływ na to mogą mieć:
- „zachodni” styl życia,
- wysoko przetworzona dieta,
- przewlekły refluks,
- zmiany zapalne błony śluzowej,
- zaburzenia mikrobiomu,
- palenie tytoniu i alkohol.
O czynnikach ryzyka mówiła również dr Adrianna Makarewicz.
„Najczęściej wpływ mają dieta i styl życia. Duże znaczenie ma wysoko przetworzona żywność, nadmiar soli, produkty wędzone, palenie papierosów oraz zakażenie bakterią Helicobacter pylori” – wyjaśnia onkolog i dodaje, że część przypadków ma również podłoże genetyczne.
„U bardzo młodych pacjentów częściej podejrzewamy uwarunkowania genetyczne, m.in. zaburzenia genu E-kadheryny czy zespół Lyncha” – mówi dr Makarewicz.
Rak żołądka jest nowotworem wymagającym bardzo skomplikowanego leczenia. W wielu przypadkach terapia rozpoczyna się od chemioterapii przedoperacyjnej, następnie wykonywany jest zabieg chirurgiczny, a po nim pacjent ponownie otrzymuje leczenie systemowe.
„To jest ciężka, agresywna chemioterapia. Potem pacjent wymaga przygotowania do operacji, odpowiedniego żywienia, rehabilitacji i dalszego leczenia. Wszystkie te elementy mają ogromny wpływ na wyniki terapii”– zaznacza prof. Jankowski.
Dr Adrianna Makarewicz wyjaśnia, że leczenie coraz częściej dobierane jest indywidualnie do biologii nowotworu.
„Dzisiaj bardzo ważne jest poznanie profilu molekularnego raka żołądka. Badamy m.in. ekspresję receptorów HER2 czy innych markerów, które pozwalają dobrać nowoczesne leczenie celowane oraz immunoterapię” – tłumaczy.
Leczenie to nie tylko operacja
Współczesna onkologia coraz większy nacisk kładzie na kompleksową opiekę nad pacjentem. Istotną rolę odgrywa prehabilitacja, czyli przygotowanie chorego do leczenia operacyjnego, odpowiednie żywienie oraz opieka dietetyczna.
„Opieka dietetyczna i prehabilitacja poprawiają wyniki leczenia nawet o 20–30 procent” – podkreśla prof. Jankowski.
Prof. Zegarski zwraca uwagę, że odpowiednie odżywienie chorego jest kluczowe już przed rozpoczęciem terapii.
„Leczenie trwa często wiele miesięcy i jest ogromnym obciążeniem dla organizmu. Bez właściwego dostarczenia białka i energii pacjent może nie ukończyć terapii”– zaznacza chirurg onkolog.
Pacjenci objęci są opieką dietetyków, fizjoterapeutów i psychologów.
„Już podczas pierwszej wizyty chirurg kieruje chorego do poradni prehabilitacyjnej. Tam pacjent trafia pod opiekę dietetyka, fizjoterapeuty i psychologa” – mówi prof. Zegarski.
Po usunięciu żołądka pacjent musi nauczyć się funkcjonować na nowo. O tym doświadczeniu opowiada pacjent Centrum Onkologii, Czesław Buchwald.
„Największym problemem jest nauka jedzenia. Trzeba przyzwyczaić się do częstych, małych porcji. To jest ceremonia jedzenia” – mówi.
Pacjent wspomina, że początkowo objawy wydawały się niegroźne.
„Zaczęło się od delikatnych bólów brzucha. Myślałem, że zjadłem coś nieodpowiedniego. Objawy powtarzały się co kilka dni, ale nie były bardzo nasilone” – opowiada.
Szybka reakcja i wykonanie gastroskopii pozwoliły jednak stosunkowo wcześnie rozpocząć leczenie.
Po operacji konieczna była całkowita zmiana sposobu odżywiania:
- małe, ale częste posiłki,
- dieta lekkostrawna,
- produkty bogate w białko,
- stopniowe rozszerzanie diety.
„Muszę jeść siedem–osiem razy dziennie. Powoli. To wymaga cierpliwości, ale można się do tego przyzwyczaić” – mówi pacjent.
Nowoczesne leczenie daje coraz większe możliwości
Dr Adrianna Makarewicz podkreśla, że jednym z największych przełomów ostatnich lat w leczeniu zaawansowanego raka żołądka jest immunoterapia.
„Immunoterapia sprawia, że układ odpornościowy ponownie rozpoznaje komórki nowotworowe i zaczyna z nimi walczyć. Połączenie immunoterapii z chemioterapią wydłuża czas przeżycia pacjentów i opóźnia rozwój choroby” – wyjaśnia konsultant wojewódzka w dziedzinie onkologii.
Lekarka zaznacza również, że nowoczesne leczenie jest coraz lepiej tolerowane przez pacjentów.
„Immunoterapia ma inny profil działań niepożądanych niż klasyczna chemioterapia. Dzięki temu wielu chorych lepiej znosi leczenie” – dodaje.
Najważniejsza jest szybka reakcja
Specjaliści podkreślają, że w przypadku raka żołądka kluczowe znaczenie ma czas. Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większe szanse na skuteczne leczenie.
Dlatego nie wolno ignorować objawów takich jak:
- przewlekły ból brzucha,
- utrata apetytu,
- chudnięcie,
- refluks,
- uczucie pełności po jedzeniu,
- przewlekłe problemy gastryczne.
„Dolegliwości bólowe utrzymujące się dwa, trzy czy cztery tygodnie wymagają pilnej konsultacji lekarskiej” – przypomina dr Bartosz Skonieczny.
Prof. Wojciech Zegarski dodaje:
„Rak żołądka jest nowotworem podstępnym. Bardzo długo może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Dlatego tak ważna jest czujność zarówno pacjentów, jak i lekarzy”.
Rak żołądka pozostaje trudnym przeciwnikiem, jednak współczesna medycyna daje pacjentom coraz większe możliwości skutecznego leczenia i powrotu do aktywnego życia.
Autor: Małgorzata Rogatty
