Dobiega końca Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy – czas szczególnie poświęcony edukacji, rozmowie i przypominaniu, że jest to jeden z nielicznych nowotworów, któremu w zdecydowanej większości przypadków można skutecznie zapobiec. Z tej okazji specjaliści Centrum Onkologii w Bydgoszczy wystąpili na antenie TVP3 Bydgoszcz, dzieląc się aktualną wiedzą medyczną, doświadczeniem klinicznym oraz apelując o odpowiedzialność za własne zdrowie.
Rak szyjki macicy wciąż pozostaje problemem
21 stycznia w programie informacyjnym „Zbliżenia” o raku szyjki macicy, jego profilaktyce, diagnostyce i leczeniu mówiła dr Magdalena Kowalkowska, zastępca kierownika Oddziału Klinicznego Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii w Bydgoszczy, wraz z dr. Tomaszem Mierzwą, koordynatorem Zakładu Profilaktyki i Promocji Zdrowia. W programie wystąpiła również pacjentka Centrum Onkologii, dzieląc się swoją historią choroby.
„Cały czas rak szyjki macicy w naszym kraju stanowi problem. Mimo że wiele krajów rozwiniętych wyeliminowało tę chorobę albo jest na najlepszej drodze, by ją wyeliminować, w Polsce nadal znajduje się ona
w pierwszej dziesiątce nowotworów kobiecych. Zajmuje ósme miejsce pod względem zachorowań” – podkreślała dr Magdalena Kowalkowska.
Jak zaznaczyła, każdego roku w Polsce rozpoznaje się od 2,5 do 3 tysięcy nowych przypadków raka szyjki macicy, co wciąż stanowi poważne wyzwanie zdrowotne.
„Musimy się więcej badać, a przede wszystkim musimy się szczepić, żeby ten problem w przyszłości wyeliminować. To jest perspektywa długoterminowa, dlatego już teraz regularne badania i mówienie o chorobie są najlepszą drogą do osiągnięcia tego celu”.
Długi czas rozwoju choroby daje szansę na skuteczną profilaktykę
Ekspertka zwróciła uwagę, że rak szyjki macicy rozwija się bardzo wolno, co daje ogromne możliwości wczesnego wykrycia.
„Mamy dosyć duże szczęście, bo ten nowotwór ma bardzo długi proces karcynogenezy czyli transformacji prawidłowej komórki w komórkę nowotworową. Od pierwszej nieprawidłowej komórki do powstania raka mija czasem nawet kilkanaście lat – od 3 do 15. Już na etapie pierwszych zmian dysplastycznych można je wykryć w badaniu cytologicznym lub w teście HPV-DNA, kiedy choroba jest w pełni wyleczalna i jeszcze rakiem nie jest” – tłumaczyła dr Kowalkowska.
Jak dodała, aktywny udział kobiet w programach badań przesiewowych finansowanych przez NFZ daje niemal stuprocentową szansę uniknięcia zachorowania.
Coraz młodsze pacjentki
Jeszcze kilka lat temu rak szyjki macicy kojarzony był głównie z kobietami po 50. roku życia. Obecnie ten obraz wyraźnie się zmienia.
„Zmiany obyczajowe, wcześniejsze rozpoczęcie współżycia i większa liczba partnerów sprawiają, że nowotwór ten obserwujemy nawet 10–15 lat wcześniej. Niestety coraz częściej zgłaszają się do nas bardzo młode pacjentki – w wieku 30–35 lat – już z rakiem inwazyjnym” – alarmuje dr Kowalkowska.
Nowoczesne leczenie daje nadzieję
Choć wraz z zaawansowaniem choroby szanse na wyleczenie maleją, rak szyjki macicy pozostaje nowotworem, który w wielu przypadkach można skutecznie leczyć.
„To nie jest wyrok. Nawet w stadiach, w których leczenie operacyjne nie jest możliwe, dysponujemy nowoczesnymi terapiami – immunoterapią, radioterapią i brachyterapią. Dają one dobre wyniki leczenia
i długotrwałą remisję u wielu pacjentek” – podkreślała dr Kowalkowska.
Szybka diagnostyka w Centrum Onkologii
Od stycznia w Centrum Onkologii w Bydgoszczy działa jeszcze bardziej przyspieszona ścieżka diagnostyczna dla pacjentek z podejrzeniem raka szyjki macicy.
„Pacjentkom ze stwierdzonymi zmianami dysplastycznymi lub podejrzeniem nowotworu oferujemy szybką diagnostykę – do dwóch tygodni. Wykonujemy kolposkopię, pobranie wycinków w krótkim znieczuleniu,
a wynik histopatologiczny jest dostępny w ciągu 7–10 dni. Dzięki temu możemy bardzo szybko rozpocząć leczenie” – wyjaśniała specjalistka.
Szczepienia i badania – filary profilaktyki
O znaczeniu profilaktyki w „Zbliżeniach” mówił również dr Tomasz Mierzwa, koordynator Zakładu Profilaktyki i Promocji Zdrowia Centrum Onkologii w Bydgoszczy.
„Program profilaktyki raka szyjki macicy jest skierowany do kobiet w wieku od 25 do 64 lat i obejmuje zarówno klasyczną cytologię, jak i badania w kierunku wirusa HPV. Objawy choroby pojawiają się bardzo późno albo nie występują wcale, dlatego regularne badania są kluczowe” – podkreślał.
Jak zaznaczył, po ponad 20 latach funkcjonowania programu widoczne są jego efekty – spada zachorowalność na raka inwazyjnego, a wykrywane są zmiany przednowotworowe, które można skutecznie leczyć.
„W krajach skandynawskich czy w Australii inwazyjny rak szyjki macicy zdarza się dziś niezwykle rzadko. To efekt badań profilaktycznych i szczepień przeciw HPV. Tą drogą musimy podążać również w Polsce” – mówił dr Mierzwa.
Efekty działań profilaktycznych są zauważalne w naszym regionie – podkreślał w „Rozmowie Dnia” dr Józef Dziedzic, ginekolog z Zakładu Profilaktyki i Promocji Zdrowia. Na Kujawach i Pomorzu,
w przeciwieństwie do danych z Polski, zachorowolność na raka szyjki macicy spadła z listy 10 najczęściej występujących nowotworów złośliwych wśród pań.
„Dzięki profilaktycznym badaniom cytologicznym wykrywamy zmiany w szyjce macicy na coraz wcześniejszym etapie. A od ubiegłego roku panie mogą skorzystać z nowego schematu profilaktyki, jeszcze bardziej skutecznego i dokładnego. W pierwszym etapie pobieramy wymaz na obecność wirusów HPV, tych typów wirusa, które najczęściej wywołują raka szyjki macicy czyli 16 i 18. W Centrum Onkologii w Bydgoszczy poszliśmy o krok dalej, wykonujemy bardziej poszerzone badania w kierunku aż kilkunastu wirusów HPV, które mają charakter onkogenny. Jeśli wynik jest prawidłowy, czyli nie ma obecności wirusów rakotwórczych, wtedy badanie jest za kolejnych 5 lat. Jeśli wynik jest nieprawidłowy, wówczas z tego samego pobranego wcześniej materiału wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym. Jeśli i tym razem wynik jest nieprawidłowy , to pacjentka kierowana jest na diagnostykę pogłębioną czyli kolposkopię”– wyjaśniał dr Józef Dziedzic.
Profilaktyka to odpowiedzialność
Koordynator Zakładu profilaktyki i Promocji Zdrowia podkreślał, że regularne wizyty u ginekologa to nie tylko obowiązek wobec siebie.
„To odpowiedzialność wobec własnej rodziny i dzieci. Zbyt często słyszymy: ‘ratujcie mnie, mam dzieci, muszę żyć’. Zróbmy wszystko, by do takich dramatów w ogóle nie dochodziło” – apelował.
Wspólny apel ekspertów
Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy dobiega końca, ale przekaz pozostaje aktualny przez cały rok: regularne badania, szczepienia przeciw HPV i świadomość zdrowotna ratują życie.
Centrum Onkologii w Bydgoszczy zachęca wszystkie kobiety do korzystania z programów profilaktycznych i przypomina, że wczesne wykrycie choroby daje realną szansę na całkowite wyleczenie.
